aktum
| 16 lipca 2014 ]

Film „Miasto bez Żydów”

Informacja ze strony organizatora:

Sto­wa­rzy­sze­nie „Pra­cow­nia Etno­gra­ficz­na” zapra­sza do war­szaw­skie­go kina Pra­ha na pokaz fil­mu nie­me­go „Mia­sto bez Żydów”, któ­re­mu będzie towa­rzy­szyć muzy­ka na żywo w wyko­na­niu duetu Andruszczenko/Wachowiak oraz deba­ta doty­czą­ca współ­cze­sne­go anty­se­mi­ty­zmu w Pol­sce.

czwar­tek, 17 lip­ca 2014, godz. 19:00
Kino Pra­ha, Jagiel­loń­ska 26, War­sza­wa

Film „Mia­sto bez Żydów” („Die Stadt ohne Juden”) w reży­se­rii Han­sa Kar­la Breslauer’a z 1924 roku, krę­co­ny w nur­cie eks­pre­sjo­ni­zmu austriac­kie­go, powstał na kan­wie książ­ki, o tym samym tytu­le z 1922 roku napi­sa­nej przez Hugo Bet­tau­era, dzien­ni­ka­rza, zamor­do­wa­ne­go przez austriac­kich nacjo­na­li­stów w 1925 roku.

Bet­tau­er opi­sy­wał wymy­ślo­ną przez sie­bie sytu­ację wypę­dze­nia z Austrii wszyst­kich Żydów. Czy­sty raso­wo Wie­deń oka­zał się jed­nak mia­stem mar­twym, pozba­wio­nym życia kul­tu­ral­ne­go, z gospo­dar­ką w kry­zy­sie. Książ­ka zdo­by­ła ogrom­ną popu­lar­ność. Sam autor został w 1925 roku zastrze­lo­ny przez mło­de­go nazi­stę, Otto­na Roth­stoc­ka, chcą­ce­go oca­lić kul­tu­rę nie­miec­ką przed „dege­ne­ra­cją”. Roth­stoc­ka okrzyk­nię­to boha­te­rem i choć uzna­no go za win­ne­go zabój­stwa, wkrót­ce uwol­nio­no.

W 1924 roku książ­ka zosta­ła prze­tłu­ma­czo­na na język pol­ski przez pol­skie­go Ormia­ni­na Igna­ce­go Niko­ro­wi­cza i wyda­na przez wydaw­nic­two Rene­san­ce. W tym samym roku austriac­ki reży­ser Hans Karl Bre­srau­er stwo­rzył film. Jego pre­mie­ra odby­ła się 25 lip­ca 1924 w Wied­niu. Film cie­szył się dużą popu­lar­no­ścią, był poka­zy­wa­ny m.in. w Ber­li­nie (pre­mie­ra w 1926 roku) i w Nowym Jor­ku (pre­mie­ra w 1928). Czę­ścio­wo odbie­gał od tre­ści książ­ki, przez co stra­cił nawią­za­nia do świa­ta rze­czy­wi­ste­go (akcja książ­ki roz­gry­wa się w Wied­niu, a fil­mu w fik­cyj­nym mie­ście). Więk­szość odstępstw od ory­gi­na­łu była efek­tem pró­by zmniej­sze­nie poli­tycz­ne­go cha­rak­te­ru fil­mu (chcia­no unik­nąć pro­ble­mów z cen­zu­rą), mimo to nie­któ­rym poka­zom towa­rzy­szy­ły zamiesz­ki ini­cjo­wa­ne przez naro­do­wych socja­li­stów.

Ostat­ni pokaz odbył się w 1933 roku w Amster­dam The­ater Car­ré jako pro­test prze­ciw­ko doj­ściu do wła­dzy NSDAP. Od 1933 roku w Niem­czech film był zaka­za­ny. W 1991 roku w Neder­lands Film­mu­seum zosta­ła zna­le­zio­na kopia. Bun­de­sar­chiv z Koblen­cji we współ­pra­cy z Fil­mar­chiv Austria prze­pro­wa­dzi­ły jej reno­wa­cję i w 2008 roku udo­stęp­ni­ły film widzom.

War­szaw­skie­mu poka­zo­wi będzie towa­rzy­szy­ła muzy­ka impro­wi­zo­wa­na przez duet zło­żo­ny z Oli­wie­ra Andrusz­czen­ko i Mate­usza Wacho­wia­ka.

Wyda­rze­nie zakoń­czy dys­ku­sja doty­czą­ca współ­cze­sne­go pol­skie­go anty­se­mi­ty­zmu.
W deba­cie wezmą udział prof. Anna Lan­dau-Czaj­ka, dr Miko­łaj Winiew­ski oraz Mar­ta Duch-Dyn­gosz. Spo­tka­nie popro­wa­dzi Jaro­sław Ziół­kow­ski.

Bile­ty w cenie 8 PLN są dostęp­ne w Kinie Pra­ha (ul. Jagiel­loń­ska 26, War­sza­wa).

Pod­czas poka­zu w kino­wym kąci­ku zabaw zapew­nia­my opie­kę nad dzieć­mi.
Dzię­ki uprzej­mo­ści fir­my Famil­le Castel po deba­cie zapra­sza­my na lamp­kę wina.

Wyda­rze­nie na face­bo­oku.

Prof. Anna Lan­dau-Czaj­ka, socjo­loż­ka, pra­cow­nicz­ka Insty­tu­tu Histo­rii PAN, autor­ka ksią­żek „W jed­nym sta­li domu… Kon­cep­cje roz­wią­za­nia kwe­stii żydow­skiej w publi­cy­sty­ce pol­skiej lat 1933 – 1939” (War­sza­wa 1998) oraz „Syn będzie Lech… Asy­mi­la­cja Żydów w Pol­sce mię­dzy­wo­jen­nej” (War­sza­wa 2006).
Dr Miko­łaj Winiew­ski, psy­cho­log, pra­cow­nik Cen­trum Badań nad Uprze­dze­nia­mi UW, współ­au­tor rapor­tu „Mowa nie­na­wi­ści. Raport z badań son­da­żo­wych” przy­go­to­wa­ne­go na zle­ce­nie Fun­da­cji im. Ste­fa­na Bato­re­go.
Mar­ta Duch-Dyn­gosz – socjo­loż­ka i euro­pe­ist­ka, człon­ki­ni redak­cji Mie­sięcz­ni­ka „Znak”. Pisze dok­to­rat o spo­łecz­nych kon­se­kwen­cjach upa­mięt­nia­nia spo­łecz­no­ści żydow­skich w małych miej­sco­wo­ściach w Pol­sce.
Jaro­sław Ziół­kow­ski, absol­went filo­zo­fii i psy­cho­lo­gii na war­szaw­skim MISHu, stu­dio­wał i pra­co­wał w Tel Awi­wie i Jero­zo­li­mie. Redak­tor tygo­dni­ka inter­ne­to­we­go „Kon­takt”.

Frag­ment fil­mu: